2.4. Kłopoty z wiecznością wszechświata – Wszechświat i filozofia

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

„W konsekwentnej teorii względności nie powinno być bezwładności względem ‚przestrzeni’, lecz tylko bezwładność jednych mas względem drugich”. Bezwzględność względem przestrzeni oznaczałoby, że masa ciała jest jego absolutną własnością. Jedynym rozsądnym wyjściem jest założenie, że masa danego ciała jest niejako indukowana przez wszystkie inne masy we wszechświecie (Zasada Macha).

Ponadto Einstein przyjął, ze wszechświat jest zamknięty, przez co uniknął warunków brzegowych (wszystkie uzasadnienia powinny być zamknięte we wszechświecie).

Einstein sądził, że „problem kosmologiczny” został rozwiązany.

Reklamy

2.3. Kłopoty z wiecznością wszechświata – Pierwszy model Einsteina

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

Pola Einsteina są układem równań różniczkowych, a więc pojawia się problem warunków brzegowych. Wśród astronomów toczył się spór o rozkład materii. Einstein z uwagi na stabilność przestrzeni przyjął równomierny rozkład gwiazd.

Einstein, aby zachować możliwość nieskończonego wszechświata dodał do swoich równań człon ze stałą.

Powstał model Einsteina


2.2. Kłopoty z wiecznością wszechświata – Hipoteza śmierci cieplej

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

Powstanie termodynamiki rzucił cień na doktrynę o wieczności wszechświata. Pierwszą zasadę termodynamiki można potraktować jako możliwy argument za wiecznością wszechświata.
Druga zasada dynamiki wyraża tendencję do wyrównywania się temperatur w izolowanym układzie termodynamicznym, co przybiera postać twierdzenia, że entropia układu rośnie lub pozostaje stała. Wywnioskowano, że entropia układu rośnie do maksimum, czyli do ogólnego wyrównania temperatur. Śmierć cieplna, jak nazywa się ten stan musiał mieć początek. Jednak nie brano podobnych hipotez za poważne.


2.1. Kłopoty z wiecznością wszechświata – Wieczność i nieskończoność wszechświata

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

Wszechświat istniał zawsze, więc nie ma nic do wyjaśniania ;). Doktryna materialistów. Zakwestionowanie przyczyny. Bo przecież doświadczenie może nas informować tylko o następstwach. W oświeceniu wierzono, że świat to arena absolutnej przestrzeni i absolutnego czasu, na której mogą rozgrywać się procesy bez żadnych ograniczeń czasowych i przestrzennych.

To było tak oczywiste, że nawet nie podlegało dyskusji. A jednak nachodziły wątpliwości. Prawo grawitacji w przestrzennie nieskończonym wszechświecie prowadziłoby do niestabilnych układów. Prowadzono korektę równań Newtona.


1.5. Ostateczne wyjaśnienia – Stworzenie wszechświata

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

Spójrzmy na metodologię matematyczno-empiryczną ze strony filozofa, teologa. Jest to obszar niebezpieczny, ogromny i „spekulatywny”.
I warto poczynić jakieś założenia. Po pierwsze nie wyjdzie się poza koncepcje stworzenia świata. Będziemy analizować ją od strony filozoficznej. Po drugie wybiorę tylko te, które można odnieść w jakiś sposób do nauki.

Czy filozoficzno-teologiczne spekulacje znajdują się na jakimś przedłużeniu dociekań opartych na naukowych teoriach i modelach? Wszystkie są wyrazem tego samego instynktu, wszczepionego ludzkiej racjonalności, by żadne pytanie nie pozostało bez odpowiedzi.


1.4. Ostateczne wyjaśnienia – Zasady antropiczne i inne wszechświaty

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

1. Grawitacja czarnym koniem
Istnienie już pewien pomysł na zunifikowanie wszystkich oddziaływań, poza grawitacyjnym, występujących w przyrodzie, teraz czekamy na potwierdzenie doświadczalne.  Poszukiwanie kwantowej teorii grawitacji stają się coraz bardziej nerwowe.

2. M-teoria
Dotychczas wielość unifikujących modeli nie tyle jednoczy fizykę, ile raczej coraz bardziej ją dzieli na odrębne szkoły i tendencje. Ostatnimi czasy głośna jest M-Teoria. W M-teorii tzw. stanów podstawowych jest praktycznie nieskończenie wiele. Jeden stan podstawowy określa fizykę wszechświata. Stąd istnieje nieskończenie wiele wszechświatów z różnymi prawami fizyki.

3. Zasada antropiczna
Zaakceptowanie idei wielości wszechświatów jest łatwiejsze, bo od dawna się uważało, że zmiana któregoś z warunków powodowałaby na ogół drastyczne zmiany w ewolucji wszechświata.

4. Przyjazny wszechświat
Załóżmy, że istnieje nieskończenie wiele wszechświatów, w których realizują się wszystkie możliwe kombinacje warunków początkowych i innych parametrów charakteryzujących wszechświat. Duże prawdopodobieństwo istnieje, że jest jeden taki jak nasz.

5. Koniec naukowej drogi
Moda na wieloświat stała się faktem. Wydaje się niemożliwością jej udowodnienie. Jednak może warto znaleźć odpowiedź z drugiej strony, wejść na metafizyczne pole walki.


1.3. Ostateczne wyjaśnienia – Modele

Źródło: “Ostateczne wyjaśnienie wszechświata” – Michał Heller

1. Wszechświat z niczego?
W 1983 r. Jim Hartle i Steven Hawking opublikowali pracę, w której zaproponowali głośny model „kwantowego stwarzania świata z nicości”. Starali się wykazać, że istnieje skończone prawdopodobieństwo wyłonienia się wszechświata w pewnym stanie ze stanu „pustego”.

2. Założenia możliwej teorii
Teorie muszą być spójne, logicznie niesprzeczne i niesprzeczne z empirycznymi faktami.

3. Wpływ badacza na interpretacje równań fizycznych
Równanie różniczkowe opisują świat, ale warunki początkowe wybiera obserwator. Są one czymś z zewnątrz modelu. Z ramach metody matematyczno-empirycznej nie wolno nam zakładać, że ta ręka istniała.

4. Problem Pierwszej Przyczyny
Warunki początkowe i brzegowe należałoby czerpać z zewnątrz wszechświata, ale wszechświat nie ma zewnętrza. To logiczne zaprzenie nazywa się problemem Pierwszej Przyczyny. Teoria kosmologiczna byłaby samozwarta, gdyby udało się jej wyzwolić  tego problemu. Różni autorzy uciekają się do różnych pomysłów, aby zapewnić światu własność samozwartości. Jest to motywacja filozoficzna i stanowi bardzo silny wątek myślenia o wszechświecie i kosmologii.